Versnippert rechts in Vlaanderen?

Traditionele partijen in Vlaanderen zijn de christendemocratische CD&V, de sociaaldemocratische sp.a en de liberale Open Vld. Dat zijn stamboekpartijen met wortels tot ver in de negentiende eeuw. Recent kwamen daar Groen bij, de Vlaams-rechtse N-VA en het Vlaams Belang. En LDD, ooit begonnen als de Lijst Dedecker en haast opgegaan in rook als Libertair Direct Democratisch. Gisteren lanceerde voorman Jean-Marie Dedecker een nieuw boek, wat de geruchtenmolen op gang helpt: komt hij terug naar de Wetstraat?

Rechts – of wat daarvoor moet doorgaan – in Vlaanderen is momenteel in de Kamer verspreid over N-VA, Open Vld, gedeeltelijk de CD&V en twee dissidente oud-N-VA-Kamerleden die sinds vorige week als onafhankelijke zetelen. LDD heeft geen zetels meer, maar als het Dedecker menens is, zou dat kunnen veranderen.

Want een andere rechtse partij, het Vlaams Belang, was bij de vorige verkiezingen haast verdwenen uit het parlementaire halfrond. De kiezers staken massaal de Rubicon van de politieke correctheid over, zat als ze waren als paria’s te worden behandeld. Ze waren het cordon sanitaire rond de rechtsradicale partij grondig beu. Zowat al die kiezers kwamen bij N-VA uit, die ook veel kiezers wegplukte bij Open Vld. N-VA wil zowel een gemeenschapspartij zijn (waarbij ze mikt op de christendemocratische kiezer), een gespierd sociaaleconomisch herstelbeleid voeren (concurrentie voor Open Vld) en timmert aan een stevig veiligheidsbeleid en een succesvol asielbeleid (concurrentie voor Vlaams Belang). De vanouds Vlaamsgezinde kiezers, in alle mogelijke Vlaams-nationale gedaanten, eten haast allen uit de hand van de partij.

Alleen … Nu de N-VA – de partij van de verandering – deel uitmaakt van de federale regering, is ze volop aan het belgianiseren, zoals een politicoloog dat noemde. Deel uitmaken van de Belgische macht betekent nu eenmaal het spel op Belgisch niveau meespelen. En met federale ministers van Binnenlandse Zaken, Defensie, Asiel & Migratie en Begroting komt de partij dagelijks in het nieuws en probeert ze het land waarvan het altijd stelde dat het niét werkte, toch te laten draaien als een geoliede machine.

Geen wonder dat er kiezers ontgoocheld zijn. En parlementsleden. Vorige week namen twee Kamerleden ontslag uit hun fractie en hun partij, misnoegd als ze zijn met net die belgianisering. Het DNA van de N-VA is Vlaams-nationalistisch en per definitie anti-Belgisch. Volgens de dissidente Kamerleden bevalt het te veel van hun collega’s te goed in het Belgische pluche. Na een openlijke rel met partijvoorzitter Bart De Wever en een kortstondige woordenwisseling, beslisten Hendrik Vuye en Veerle Wouters de N-VA te verlaten. Of ze een nieuwe Vlaams-nationale partij zullen vormen is nog koffiedik kijken. Het is ook een helse klus.

Daar weet Jean-Marie Dedecker alles van. Van dissident bij de Open Vld groeide hij uit tot de uitdager van de Wetstraat. Hij richtte haast op zijn eentje een partij op. In 2007 en 2009 haalde hij 5 zetels in de Kamer en 8 in het Vlaams Parlement. Maar met de verkiezingen van 2014 viel voor hem het doek. Her en der zijn er nog wel wat gemeenteraadsleden, en er is één LDD-burgemeester, die maar wat graag de LDD nieuw leven wil inblazen.

Immers, het sociaaleconomische palmares van de federale regering oogt niet echt rooskleurig. Ja, er zijn jobs bij gecreëerd, en werknemers verdienen netto tot 50 euro meer per maand, maar de omslag – de ‘verandering’ – is er nog niet. De federale begroting komt maar niet in evenwicht, bedrijfswagens worden extra belast – een ‘pestbelasting’ heette dat voorheen in N-VA-jargon – en de hervorming van de vennootschapswetgeving zou vele kleine zelfstandigen – N-VA-kiespubliek – zuur kunnen opbreken. Ontgoochelde kiezers zouden net hierom wel eens de oversteek kunnen wagen naar de LDD, mocht die terug in de electorale arena opduiken.

Mocht dat gebeuren, en het Vlaams Belang groeien – zoals alle peilingen aangeven, zal de N-VA straks, in 2019 geen vuist kunnen maken, en zullen andere partijen makkelijker een coalitie zonder (én tegen) de N-VA kunnen sluiten. De vraag is maar of de Vlamingen dat willen, want een herstelbeleid is echt nodig. In het autonome Vlaanderen lijkt dit trouwens wél te lukken: minister-president Geert Bourgeois kon maandag trots een begroting in evenwicht presenteren.

Versnippering op rechts – met Vlaams Belang, N-VA, Open Vld, LDD en misschien een nieuwe partij rond Vuye en Wouters – kan de Vlaming als kiespijn missen. Groen-voorzitter Meyrem Almaci zei het maandagavond op een boekvoorstelling over progressieve frontvorming (van sp.a en Groen) nog: ‘rechts in Vlaanderen zou beter een kartel vormen, want ze vertellen toch allemaal hetzelfde’. Misschien nog niet zo’n slecht gedacht!