Plan BE voor Club België

In Vlaanderen zijn er zes partijen vertegenwoordigd in de federale Kamer en het Vlaams Parlement. In het partijprogramma van Open Vld en Groen wordt de jongste jaren voorzichtig een weg opengemaakt voor herfederalisering. Al zijn het vooral individuele parlementariërs die daarvoor kiezen. Deze week kwam staatssecretaris Alexander De Croo met zijn neus aan het herfederaliseringsvenster piepen. Zijn voorzitter Gwendolyn Rutten liet bij de vorige verkiezingen in 2014 al verstaan dat hierover geen taboes mogen bestaan. Bij Groen, dat samen met de Franstalige ecologisten van Ecolo één technische fractie vormt in de federale Kamer, is men iets rechter in de leer. Al is het toch vooral de groene fractievoorzitter Kristof Calvo die pleitbezorger is van de nieuwe belgitude, zoals hij dat zelf noemt.

 

 

Open Vld en Groen halen in Vlaanderen 29 op 124 zetels. De Franstalige unionisten uit de Brusselse rand halen één zetel. Dat is samen 24,2 procent. Mochten alle liberale en groene kiezers al gewonnen zijn voor een resoluut herfederaliseringsprogramma, gaat het nog steeds om een kleine minderheid. En alvast de liberale ministers van de Vlaamse regering zijn geen voorstander. Dat is dus een hoogst twijfelachtig percentage.

 

Omgekeerd zijn er Vlaams Belang dat ronduit separatistisch is, en N-VA en CD&V die resoluut voor confederalisme kiezen, al geeft elke partij daar wel een andere invulling in. N-VA zou je – naar Britse termen – een DevoMax-partij kunnen noemen. Officieel is de CD&V dat ook, maar zoals het goede christendemocraten betaamt, primeert pragmatisme. Tellen we die drie partijen op, dan zijn zeker 61,3 procent van de Vlaamse kiezers voor méér autonomie gewonnen.

 

Bij de sp.a hangt alles ervan af of de partij deel uitmaakt van de oppositie of de meerderheid. De partij wordt de laatste tijd wel al vaker een flip-floppartij genoemd, wat haar – onder meer in de tussentijdse peilingen – dwars zit.

 

Paradigma’s

 

De steeds terugkerende mantra van België als een ‘failed state’ maakt dat er al eens vaker belgicistische stemmen opduiken, of dat die minstens meer airplay krijgen in de media. Voorheen was het paradigma immers defederaliseren, splitsen zeg maar, bevoegdheden over te hevelen naar de deelstaten.

 

Eerst waren het prominente CEO’s die begin dit jaar hun stem roerden. Maar daarop aangesproken om hun standpunt verder te illustreren en uit de doeken te doen, deed hen een stap terugzetten. Omdat diezelfde (Vlaamse) bedrijfsleiders enerzijds efficiëntie hoog in het vaandel voeren, maar anderzijds helemaal geen vragende partij zijn om bevoegdheden terug op het Belgisch niveau te organiseren. Iedereen herinnert zich de inefficiëntie op het federale niveau, de particratie en de wafelijzerpolitiek – waarbij voor elke cent uitgegeven aan Vlaanderen, er ook een naar Wallonië moest en omgekeerd.

 

Vervolgens waren het politicologen die er op wezen dat haast niemand in Vlaanderen, laat staan Wallonië, het land willen splitsen. Los van het feit dat dat geen issue is, wijzen ze er fijntjes op dat er in enquêtes gemiddeld slechts een 15 procent van de Vlamingen uit het Belgisch staatsverband willen stappen. Het hoogste percentage moet ongeveer 20 procent geweest zijn. Vraag je Vlamingen echter naar efficiëntie, overheidsbeslag of transfers in de sociale zekerheid, dan kloppen ze al wat harder op hun trotse Vlaamse borst.

 

Belgicisten

 

De twee liberale backbenchers die nu met ‘Plan BE’ een nieuw platform voor herfederalisering willen opstarten lijken te vergeten dat er al gelijkaardige initiatieven bestaan. De denktank B Plus is er zo een, maar die werkte nooit eerder een concreet inhoudelijk herfederaliseringsvoorstel in, eerder is dat een platform van vooral oud-politici die België niet graag zien verdampen. Naar het woord van gewezen VLD-voorzitter en oud-Europees Commissaris Karel De Gucht is België een ‘diplomatieke conferentie’. En de meest eminente (en belgicistische) historicus in Vlaanderen, Lode Wils, verwacht ‘binnen afzienbare tijd’ het einde van het land. Tegen dat soort oprispingen wil B Plus een emotionele dam opwerpen, echter zonder concrete plannen en zonder leden.

 

Politieke partijen die herfederalisering heel uitdrukkelijk naar voren schuiven, dan wel willen terugkeren naar een unitair België, zijn er altijd al geweest. Maar die partijen halen nooit één vol procent stemmen in het land. Belgique-Europe-België, Belgique-Union-België, UNIE, Belgische Alliantie … Geen van deze initiatieven maakte de voorbije paar decennia brokken. Geen van de partijen die wél verkozenen halen, maalt om die initiatieven. Enkel de nieuwe communisten van de PVDA-PTB (Partij van de Arbeid-Parti du Travail belge) is ronduit unitaristisch en gooit steeds vaker hoge ogen. Maar dat is dan vooral met haar links-populistisch programma en dan nog eerder in Wallonië dan in Vlaanderen.

 

België leeft misschien nog in the hearts and minds van voetbalsupporters. Maar meer dan clubkleuren zullen weinig Belgen nog willen verdedigen.