Crisis in de Wetstraat?

Deze keer is de Vlaamse christendemocratische regeringspartij CD&V de schuldige. Gisteren, dinsdag, had premier Charles Michel (van de Franstalige liberale MR) zijn beleidsverklaring moeten voorlezen in de federale Kamer. Vergelijk het met de Miljoenennota op Prinsjesdag, maar dan met véél minder pump and circumstances. Volgens de Belgische Grondwet start het parlementaire jaar officieel de tweede dinsdag van oktober. Dan leest de premier een verklaringvoor, netjes Franstalige en Nederlandstalige paragrafen afwisselend. Vanop de meerderheidsbanken is applaus zijn deel, vanop de oppositiebanken ongeloof en geroep. Nadien volgt dan een rondje van de fractievoorzitters die – naargelang hun positie – de premier bloemetjes dan wel bloempotten toe zwaaien.

Alleen, er was geen beleidsverklaring. Op het voorafgaande begrotingsoverleg hield CD&V – de meest sociale van de vier meerderheidspartijen – het been stijf. Er moet en zal een vermogenswinstbelasting komen, volgens de partij. Nu gaan de begrotingsonderhandelingen gewoon voort, maar er zit een stevig haar in de boter, net twee jaar na de vorming van de eerste centrumrechtse regering sinds 1988 in België.

De CD&V is in feite de enige niet centrumrechtse partij in de regering. Ze positioneert zich nogal radicaal in het centrum, kwestie van haar vakbondsvleugel niet te veel voor het hoofd te stoten. Naast de rechts-Vlaamse N-VA die een zeker haantjesgedrag vertoont en de Vlaamse liberalen van Open Vld die in meerdere dossiers lijken te zwalpen, toont de CD&V zich vaker als een baken van rust en zekerheid temidden de woelige baren. Het levert de partij af en toe zelfs applaus op van links.

Vasthouden aan een vermogenswinstbelasting op aandelen – een stokpaardje van christendemocratisch vicepremier Kris Peeters – is dan ook een noodzaak om het sociale gezicht te behouden van het sociaaleconomische herstel- en besparingskabinet. Doorheen het jaar kun je daarover roepen in het parlement, maar bij de jaarlijkse begrotingsonderhandelingen kun je je punt hard maken, of dat toch proberen. En zover is het nu: CD&V verwerpt een compromisvoorstel; Kris Peeters verliet maandagnacht de onderhandelingstafel en keerde niet meer terug. Hij communiceerde zelfs niet meer met zijn onderhandelingspartners, die blijkens de pers ’s nachts zijn blijven wachten op hun collega. Een novum in de Wetstraat!

Coalitiepartners N-VA en Open Vld zijn misnoegd. CD&V-voorzitter Wouter Beke stelt ondertussen dat ‘met wat goede wil’ er wél een aanvaardbaar akkoord uit de bus komt. Ondertussen wordt er niet enkel veel tijd verloren, maar legt Kris Peeters een hypotheek op de verdere werking van de regering in het algemeen, en zijn werking in het bijzonder. Die werking wordt al langer in vraag gesteld. De gewezen minister-president van de Vlaamse deelstaat had gehoopt premier te worden. Toen dat niet lukte, transformeerde hij van een centrumrechtse beleidsmaker – hij was ooit baas van de grootste belangenorganisatie van zelfstandigen en bedrijfsleiders in België – tot een centrumlinkse agitator, die de regering graag stokken in de wielen steekt.

Of die rol van stokebrand hem punten zal opleveren, is maar de vraag. Voor een tijdje kan CD&V wel stoer verklaren het sociale gezicht van de regering te zijn. Maar door zo’n crisette uit te lokken, wordt de partij de verliezende partner in het kabinet. De drie andere regeringspartners krijgen zo een hechter band en zullen vroeg of laat CD&V en Kris Peeters willen ‘terug pakken’. Zo gaat het nu al twee jaar lang; de federale regering wordt in de pers graag een ‘kibbelkabinet’ genoemd, waarin de partners elkaar graag vliegen afvangen.

Ondertussen tikt de klok. De Europese Commissie verwacht de Belgische begroting voor volgend jaar ten laatste op zaterdag 15 oktober. Michel heeft dus nog vier dagen om een oplossing te bedenken.