België, het Albanië van West-Europa

Een maand terug legden de cipiers van de gevangenissen voor het eerst het werk neer. Sindsdien grepen politie, het leger en dhet Rode Kruis in, om de rol van de cipiers over te nemen. De gevangenen zijn de pineut. De bajesklanten krijgen nog wel inwoon, maar de kost laat het afweten. Familieleden kunnen amper nog bezoeken brengen aan gevangenen. Ze worden niet meer ‘gelucht’ … Ten einde raad protesteren gedetineerden door hun matrassen in brand te steken. Andere gedetineerden dreigen ermee binnenkort alles kort en klein te slaan. Sommige gevangenen namen ondertussen een advocaat onder de arm om de Belgische staat aan te klagen, vermits die zijn taken ter zake niet volbrengt. Net als in andere openbare voorzieningen zoals het openbaar vervoer geldt ook in het gevangeniswezen in België geen gegarandeerde minimale dienstverlening van het (stakende) personeel.

Vorige week nog maar liep een manifestatie van de cipiers voor de deuren van het ministerie van Justitie uit de hand. De deuren werden geforceerd, het kabinet van de minister geruïneerd. Computers werden uit de ramen gegooid, meubels gesloopt. Wat niet te heet of te groot was, moest eraan geloven.

Alle onderhandelingen tot nog toe zijn telkens opnieuw afgesprongen op de eisen van de Franstalige cipiers. Franstaligen, inderdaad. Want in de Vlaamse gevangenissen lijkt er geen vuiltje aan de lucht. De cipiers daar en de hen vertegenwoordigende vakbonden hebben zich eerder flexibel opgesteld tegenover de hervormingsplannen en werken gewoon voort.

Het waren ook Franstalige cipiers die het ministrieel kabinet vernielden. Vlamingen kwamen er niet bij te pas. Die hadden hun handen meer dan vol in de toch al overvolle gevangenissen. Enkel in het Vlaamse Beveren werd even gestaakt.

Zo bewijst België op álle vlakken een tweelandenland te zijn. De communautaire breuklijn loopt nu ook dwars door het gevangeniswezen in België.

En dan gaat het niet enkel om stakingen. Het gaat ook om bijvoorbeeld de zogenaamde gewettigde afwezigheid van de cipiers. 15 % van de Franstalige cipiers is dagelijks – elke dag dus – ziek. In het noorden van het land speelt dat structurele absenteïsme helemaal niet. Het zijn bovendien Franstalige cipiers die het kabinet van de minister vernielden. En net zij leveren liever nachtarbeid, omdat dat minder werk, meer financiële en tijdscompensatie brengt, waardoor ze zelf een personeelstekort doen ontslaan. En toch zijn er méér cipiers actief in het Franstalige landsgedeelte dan in Vlaanderen.

Een en ander bracht N-VA-voorzitter Bart De Wever tot de gesmaakte oneliner dat sommige cipiers aan de foute kant van de celdeur staan. Ook van De Wever konden we zondag leren dat er maar één ander land in Europa is waar cipiers onbeperkt mogen staken; Albanië.

Desondanks blijven de minister van Jusitie, de vakbonden en (de meeste) gevangenisdirecteurs als het licht van de zon ontkennen dat er communautaire tegenstellingen zijn in de cipiersstakingen. Vreemd, want zelfs wie ziende blind is merkt dat de stakingen enkel in het zuiden van het land nu al een maand aanslepen, en de Vlaamse cipiers best kunnen leven met de opgelegde hervormingen van de justitieminister. De bonden van de Vlaamse cipiers dreigden ondertussen ermee de onderhandelingen constructief verder te zetten, ‘desnoods verder te gaan zonder onze Franstalige collega’s’. En dat geluid is te horen zowel bij de christelijke als de socialistische vakbonden, al zeggen ze er plichtsgetrouw bij dat ‘dat niet goed zou zijn voor het land’. Hetzelfde geluid bij de gevangenisdirecteurs. Afgelopen woensdag stuurden die een open brief om de wantoestanten veroorzaakt door de stakingen aan te klagen. Hun Franstalige collega’s reageerden de dag erop door hun ‘expliciete steun’ uit te drukken aan de (hun) cipiers.

Maar het is géén communautair probleem tussen noord en zuid. Dat mag niemand openlijk zeggen of toegeven. België is al voldoende een failed state gebleken, de jongste weken en maanden. Dit toegeven is adding insult to injury. De gapende wonde ettert ondertussen gewoon voort.