De 'hellhole' onder Brussel

Amerikaans presidentskandidaat Donald Trump noemde Brussel afgelopen week ‘a hellhole’. Hij heeft er geen idee van hoe dicht hij bij de waarheid zit. De voorbije weken bleek hoe slecht de Brusselse autotunnels er voor staan. Brussel maakte zich weer wat populairder in het land.

‘Je moet er niet aan denken wat er kan gebeuren, als er zo’n betonnen balk van 70 meter op een auto terechtkomt.’ Aan het woord is een burgerlijk ingenieur die de status van de Brusselse tunnels onderzoekt. Die kwamen twee weken terug in het nieuws doordat er een paar keer een stuk van het plafond van de Stefaniatunnel naar beneden was gekomen. De tunnel werd prompt gesloten en blijft dat ook voor een jaar. Ook de lange Leopold II-tunnel blijkt niet zonder gevaar. Het risico geveld te worden door een stuk beton is er groter dan de lotto te winnen. En dus werden de Brusselse tunnels voorwerp van een verhit politiek debat.

De Brusselse politici wisten nochtans al járen dat er stukken beton op auto’s zouden vallen in de Brusselse tunnels. De Franstalige televisiezender RTBf diepte een document uit haar archief op. Daaruit blijkt dat toenmalig mobiliteitsminister Pascal Smet (van de sociaaldemocratische sp.a) al in 2007 de opdracht gaf om alle Brusselse tunnels door te lichten. Dat leverde zes (!) jaar later - in 2013 - een lijvig rapport op. Dat leert dat ‘vele tunnels zeer vervallen’ zijn en ‘een snelle reparatie’ nodig is, want ‘het risico risico op een ernstige storing en het afsluiten van een tunnel valt niet uit te sluiten’.

Negen jaar later blijkt dat het Brussels Parlement en de Brusselse regering het masterplan van 2007 dode letter lieten. Blijkbaar waren de groenen - die deel uitmaken van de Brusselse gewestregering - geen voorstander van bijkomende investeringen in de tunnels.

Nu het zover is, en de tunnels op een hellhole lijken, wil men het grootste deel ervan sluiten, om erger te voorkomen. Mobiliteitsminister Pascal Smet - jawel, dezelfde die de opdracht gaf in 2007 de tunnels te onderzoeken - schat 523 miljoen euro nodig te hebben voor de renovatie van alle tunnels. De vraag is waar dat geld vandaan moet komen.

Sommige Franstalige politici suggereerden de tunnels naar Vlaanderen definitief te sluiten, omdat het toch vooral Vlaamse pendelaars zijn die er gebruik van maken.

De liberale Brusselse minister Guy Vanhengel (Open Vld) was iets creatiever en droomde luidop van een tol voor wie Brussel binnenrijdt. Vlaanderen kan dan twee keer betalen. Als netto-betaler in de Belgische federatie hoest het al het leeuwendeel op van de extra subsidies die Brussel krijgt om zijn hoofdstedelijke functie op te nemen - jaarlijks gaat het om 1 miljard euro.

Zelfs als Brussel de tunnels op een respectabele termijn kan renoveren, en het financiële plaatje klopt, dan wordt het echte probleem hoogstens gemaskeerd. En dat is dat Donald Trump best gelijk heeft: Brussels is Belgium’s hellhole.

Brussel liet het de voorbije jaren na te investeren in zijn wegeninfrastructuur. Nochtans cruciaal voor wat de hoofdstad van België én de Europese Unie is en daarbovenop nog tal van andere internationale instellingen herbergt. Meer zelfs, aan de tunnels kan je aflezen dat Brussel een gewest is dat zijn infrastructuur, de levensaders van zijn economie verwaarloost.

Alain Mouton vatte het als volgt samen in het economische weekblad Trends: ‘Het probleem van de gebrekkige wegeninfrastructuur is symptomatisch voor het slechte functioneren van Brussel. Onze hoofdstad heeft heel wat kenmerken van een “failed city”.’

De werkloosheid bedraagt er 18,4 % - in sommige wijken loopt de jongerenwerkloosheid op tot meer dan 40 procent. Het gemiddelde groeiritme van de Brusselse economie is de voorbije tien jaar gehalveerd van 2,5 naar 1,3 procent.

Dankzij de jongste staatshervorming kan Brussel rekenen op 460 miljoen euro herfinanciering. Als dat budget nu zou worden uitgetrokken voor de snelle renovatie van de tunnels, dan kan Brussel wat aan zijn geloofwaardigheid werken. En dat is nodig, want nadat de tunnels een hele week de voorpagina’s van de kranten haalde, kwam nu ook premier Charles Michel dit weekend tussen. ‘Ik denk echt dat deze toestand niet goed is voor het imago van ons land,’ stelde hij met een understatement.

Ondertussen plant datzelfde Brussels Gewest wel een groot nieuw voetbalstadion - er wordt wel eens meewarig over een voetbaltempel gesproken. Geraamde kostprijs: 432 miljoen euro. Ter herinnering: de tunnels renoveren zou 523 miljoen euro kosten, zonder dat er extra geld uit de zakken van (Vlaamse) belastingbetaler dient geklopt. Aan politiek doen is ook keuzes maken.